Over mijn bezoek aan SFOR

 


Beste Mensen,

Dit is het verslag van Daan de Lange over mijn trip naar Dutch Base
in Bugojno, Bosnië-Herzegovina.
Ik wil hem en de mensen van SFOR bedanken voor de hartelijke en
menselijke ontvangst.

Er is iets van deze sluier opgetild voor mij, van wat daar aan de hand is. Een ongekend drama voor alle betrokkenen.
Wat ik zo ontzettend knap vind is, wat die jongens daar doen. In Nederland zie je wel eens wat, zoals het geval is in Srebrenica en ik kan met de hand op m’n hart zeggen, dat we heel blij moeten zijn wat die mensen daar hebben gedaan. Een kogel van onze kant had al genoeg geweest, in die situatie waarin, dat hele gebeuren voor niets zou geweest zijn. Ik begreep dat pas, nadat ik over de situatie in Irak nadacht en tot het besef kwam, dat we er eigenlijk niks te zoeken hebben, maar dat die mensen het daar toch ook niet alleen schijnen te kunnen. Het lijkt wel of ze geprogrammeerd zijn om elkaar uit te roeien .
Wat ik er nu van begrijp, is dat de mensen daar de Hollanders respecteren en zelfs vriendelijk zijn, maar om tot de kern van het verhaal te komen, is niet gering.
Er zijn films over o.a. “Warrior” en “Through the Heart” en dat zegt al genoeg. Ikzelf zat ook wel eens te zwetsen in de kroeg met “bom d’r op” etc., maar het is veel dieper dan ik vermoedde, na een lang gesprek met Dario, van Turkse afkomst en tolk voor SFOR. Moordgozer trouwens (toepasselijk hè?! Nah!).
Ik ben wel blij dat ze al een paar van deze “grote” veldheren naar den Haag hebben gehaald en ze lekker met hun gat op de grill hebben gezet, al lijkt ‘t niet zo maar ze kakelen wel. Ik hoop dat ze die andere twee ook nog ff meepikken.
Ik ben in Sarajevo geweest op de plekken waar kindertjes of jonge stellen gewoon in hun rug werden geschoten en ik vraag me af, wat voor kerel je dan bent.
Om over de rest maar te zwijgen of juist niet, vandaar deze trip en dit artikel.

Van Irak weten we nu dat het een blunder en een zegen tegelijkertijd is, maar dit hier is een heel ander verhaal. Op een of andere manier heb ik het gevoel, dat de SFOR daar zeer gewenst is (niet door iedereen natuurlijk).
Ik heb niet één moment het gevoel gehad, dat er mensen op elkaar aan het schieten waren, dus zo belangrijk is het wel dat SFOR daar is.
Maar aan de verhalen van sterk getraumatiseerde mensen (militairen) die het leven niet meer zien zitten, wordt in Nederland weinig tot misschien 1 item in Nova aandacht besteed, wat nou niet bepaald die mensen helpt, die er gezeten hebben. Maar goed, we hebben geen tijd hiervoor omdat “the show must go on”, om maar wat te noemen.
Zoals U weet hebben we in Nederland ook een heel leger “hulpverleners” die ook geen antwoord, laat staan een oplossing hebben want die is er namelijk nauwelijks of niet voor dit soort ervaringen. Ja een pilletje zus of zo maar daar zit het ‘m niet in.

Ik weet in ieder geval, dat ik het niet weet of er wel één bestaat. Ja, je hart laten spreken, nou bij deze dan.

Ik wens de mensen (daar en hier) heel veel sterkte toe.

CU2

Jan Akkerman

Translation


Reisverslag Bosnië - Week 10 27-09 t/m 03-10-2004

Dinsdag 28

André Weyman en ik gaan om plm. 10.00 uur richting Split in Kroatië om Jan Akkerman op te halen. Het was de bedoeling, dat hij vanuit Vliegveld Eindhoven naar Banja Luka zou vliegen, maar doordat er te weinig mensen voor de militaire vlucht waren, werd vorige week vrijdag besloten om van Schiphol via Frankfurt naar Split te vliegen.
Precies op de aangekondigde tijd (13.40u) landde het toestel op het supergezellige vliegveld Split. Het was plm. 23 graden in Split met een stralend blauwe lucht, toen wij uit Bugojno vertrokken was het 6 graden met een dichte mist en motregen. Jan kwam snel door de douane, doordat een douane ambtenaar hem herkende en spontaan de eerste tonen van Hocus Pocus begon te zingen.
We hadden een brief via O&O Utrecht laten sturen over de bijzonderheden van de vlucht etc. Daarin had ik expres laten vermelden dat er geen petten gedragen mochten worden. En ja hoor, hij kwam zonder pet aan. Verbaasd keek hij op toen hij de pet zag die ik speciaal voor hem en de band had laten maken. Een zwarte pet met het C.U. logo erop geborduurd. Een hartelijk weerzien en het begin van vier fantastische dagen.
Via Livno (lekker ijs) naar Bugojno gereden. Onderweg werd het weer steeds slechter en kouder. We kwamen nog wel door een Kroatisch plaatsje, waar de plaatselijke markt werd gehouden. Een mengelmoes van verschillende culturen vlak aan de grens met Bosnië. Rond 18.00u kwamen we op Dutch Base Bugojno aan. De Hollandse maaltijd genuttigd en ’s avonds voetballen gekeken en met een hoop mensen kennisgemaakt. Vroeg naar bed, want het was een lange dag voor Jan.

Woensdag 29

Onze Base-commandant Majoor Rik Smit was vandaag jarig en we hadden Jan gevraagd of hij tijdens het appél “Happy Birthday” wilde spelen. Jan moest wel heel vroeg zijn bed uit. Maar het was de moeite waard. Rik stond stom verbaasd toen uit het raam van de bar Jan oorverdovend hard met een geïmproviseerde versterking de tonen van Happy Birthday over de appélplaats liet klinken. Jan, die spontaan zijn medewerking had verleend aan dit muzikaal intermezzo, had, ondanks het vroege tijdstip, duidelijk plezier in het gebeuren. Daarna werd een gigantische taart aangesneden en bestond het ontbijt van die morgen uit veel koffie (om wakker te worden) en een groot stuk taart.

Onze Base-commandant Majoor Rik Smit was vandaag jarig en we hadden Jan gevraagd of hij tijdens het appél “Happy Birthday” wilde spelen. Jan moest wel heel vroeg zijn bed uit. Maar het was de moeite waard. Rik stond stom verbaasd toen uit het raam van de bar Jan oorverdovend hard met een geïmproviseerde versterking de tonen van Happy Birthday over de appélplaats liet klinken. Jan, die spontaan zijn medewerking had verleend aan dit muzikaal intermezzo, had, ondanks het vroege tijdstip, duidelijk plezier in het gebeuren. Daarna werd een gigantische taart aangesneden en bestond het ontbijt van die morgen uit veel koffie (om wakker te worden) en een groot stuk taart.

Om half tien vertrokken met Rik Smit, Hans Mijnhart, André Weyman en ik om samen met Jan de Sarajevo Tour te doen. Een mooie tocht via Donji Vakuf, Travnik, Novi Travnik, Busovaca, Kiseljak en Visoko naar Sarajevo. Onderweg gestopt voor wat inkopen bij een lokale schoenhandelaar. Eerst naar kamp Butmir (SFOR Hoofdkwartier) gegaan om te lunchen. Daarna afgereisd naar het Tunnel-museum. Een stuk van de tunnel, die in 1993 gegraven is om de bevolking van Sarajevo van voedsel, water, olie en elektriciteit te voorzien, is bewaard gebleven en er is om dat stuk tunnel een museum gemaakt. Erg indrukwekkend. Daarna de Olympische bobsleebaan bezocht. De trots van de Olympische Spelen in 1984 ligt er kapotgeschoten bij. Rondom de bobsleebaan wordt er druk gewerkt om de omgeving mijnenvrij te maken.

Hierna via het Tito Monument naar de binnenstad van Sarajevo, waar we een bezoek brachten aan de Turkse wijk.
Een rondrit door de stad gemaakt langs allerlei gebouwen en oorlogsmonumenten, waaronder de bibliotheek, het Marktplein waar een mortier granaat 68 mensen heeft gedood tijdens de bezetting door de Serviërs.
Het was eigenlijk tekort om alles te laten zien. We moesten nog terug naar de Base voor het optreden, een lange rit van minstens 2,5 uur. Maar gelukkig had Rik Smit kunnen regelen dat we met de helikopter terug konden vliegen. We vlogen om 19.30 uur vanaf Kamp Butmir met een Sea King (een reddingsheli van de Engelse Luchtmacht) in precies een half uur terug naar Bugojno.
Even een soundcheck gedaan. Er stond al een lokale band klaar, die het spits zou afbijten die avond. “The Guilties” hadden al meerdere malen opgetreden op de Base en zouden in de loop van de avond een jamsessie met Jan doen.
Zij begonnen met een paar instrumentale nummertjes en daarna Jan akoestisch en direct daarop volgend speelden de “Guilties” een paar nummers met Jan Akerman. Alleen de bassist viel uit de toon, die had meer belangstelling voor zichzelf dan voor de rest van de band. Jan probeerde de jongens op een hoger niveau te tillen, wat hem ook aardig lukte. Ik heb zelf nog een nummertje met de bluesharp meegeblazen. Na de pauze weer de Guilties met een lokale zanger Dario. Die bracht samen met muzikale ondersteuning van Jan een paar lekker rock nummers ten gehore. Het klonk goed en Jan was aardig op dreef. Vooral de jongeren onder het publiek, wat massaal naar de grote bar was gekomen, genoot met volle teugen. Na de nummers, veel applaus.
Jan had er duidelijk zin en was, mede door de indrukken die hij de afgelopen dagen had opgedaan, met veel emotie aan het spelen. Hij had tussen de bedrijven door lange gesprekken met Dario en je kon merken dat hem dat wat deed.

Na de tweede pauze kwamen de twee oudjes op het toneel . Jan wilde graag met mij een akoestische bluessessie doen. Bij elkaar bijna 103 jaar aan levenservaring en samen met de smoelschuiver, zoals Jan de bluesharp noemt, en de perfecte klinkende akoestische gitaar van Jan, begonnen we aan een uniek optreden. Uniek, omdat dit voor mij de eerste keer was, dat ik samen met de man, die ik niet alleen muzikaal maar ook als mens bewonder, mocht samenspelen. Maar net als ons contact als vrienden onder elkaar, verliep dit werkelijk grandioos. Een samenspel met aan de ene kant een virtuoze gitarist, die met zijn instrument kan communiceren en aan de andere kant een simpele bluesharpspeler, die met zijn stem en de liefde voor de muziek van uit zijn hart iets moois liet horen.

Dit zal ik ieder geval niet gauw vergeten.

Het eind werd met een oorverdovend applaus afgesloten en zoals we Jan al snel leerden kennen op de Base, werd na afloop heel gemoedelijk met iedereen een praatje gemaakt en voelde Jan zich thuis.

Donderdag 30

Vandaag een hele andere tour. Via Livno naar Drvar via Kupres en Sujica .We gaan door een gebied waar gevochten is tussen de Kroatiërs en de Moslimbevolking van Bosnië.

De gevolgen van de oorlog zijn nog heel, heel duidelijk aanwezig in dit gebied. Kapotgeschoten, afgebrande huizen die nooit meer zijn opgebouwd. Hele dorpen verlaten door de oorspronkelijke bewoners. Heel af en toe zie je nog iemand een huis bewonen. Een troosteloze aanblik, die veel indruk heeft gemaakt. Overal elders in Bosnië zie je ook kapotgeschoten huizen, maar die worden stukje bij beetje toch weer opgeknapt . Maar in dit gebied wordt er helemaal niets gedaan.

In Drvar is de oorlog ook nog heel duidelijk te zien. Een groot stadion met een zwembad met springtoren ligt er verlaten bij. Dit stadion is door president Tito geschonken aan de stad Drvar, als dank voor zijn verblijf in de grotten van Drvar tijdens de 2 e wereldoorlog. Tot de oorlog heette dit stadje dan ook TitovDrvar.

We hebben het LOT huis in Drvar bezocht, waarna we een rondleiding kregen van de Nederlandse militairen die dit huis bewonen. Zij houden nauw contact met de bevolking en wonen daarom midden in de dorpen of steden. Na dit bezoek en rondleiding reden we door een stadje, waar de mensen letterlijk tussen de puinhopen wonen. Hier vindt het leven op de straat plaats, het maakte op Jan erg veel indruk en na dit bezoek aan het dorp was het voor hem eigenlijk genoeg. We kwamen redelijk op tijd in Bugojno terug en na nog een presentatie over het werk van de Infanterie afdeling die in DBB gestationeerd is, hebben we een heerlijk biertje gedronken en nagepraat over de indrukken, gesprekken van de afgelopen 3 dagen. Morgen alweer vertrek naar Nederland

Vrijdag 01

We hoefden gelukkig niet vroeg op en zoals elke morgen roomservice voor de heer Akkerman. En na de koffie op het terras genuttigd te hebben, gingen we richting Banja Luka om ’s middags om plm 15.00 uur terug te vliegen naar Vliegbasis Eindhoven. De rit naar Banja Luka is vanaf Donji Vakuf (plm. 14 km vanaf Bugojno) langs de rivier “VRBAS” . Een werkelijk prachtige rit langs fantastische uitzichten over de rivier en de rotsen en bergen erlangs. Regelmatig uitgestapt om foto’s te nemen. Ik had de rit een keer gedaan toen ik 27 juli aankwam en toen was het slecht weer en veel regen. Nu hadden we fantastisch mooi weer. Trouwens, nadat Jan Akkerman dinsdag avond binnenkwam bij ons in Bugojno, is het slechte weer verdwenen en hebben sindsdien prachtig weer van 20-25 graden met veel zon en weinig wind, een goeie invloed van Jan en hij mag voor wat ons betreft, vaker komen en dan niet alleen voor het weer.

Zijn aangename gezelschap, zijn medeleven met de bevolking, zijn kennis van zaken over de achtergronden van de conflicten in Bosnië, hebben bij ons een grote indruk achtergelaten. Ik kende hem al wat langer, maar mijn respect voor hem is met grote stappen gestegen. Jan, namens de gehele populatie van Dutch Base Bugojno, bedankt voor je bezoek, je motiverende en kritische woorden, je prachtige muziek en je menselijke aanwezigheid. Een speciale groet van Pierre, Rik, André, Wiljan en Hans.

Na afscheid genomen te hebben op vliegveld Banja Luka vloog Jan om 15.10 u naar Nederland in een militair vliegtuig. ‘s Avonds nog even gebeld en hij was goed aangekomen.

Daan de Lange (Bugojno, Dinsdag 5 Oktober 2004 21.00 uur)

Voor meer foto's, zie Daan's website

Previous editorial